Netguru i mObywatel: Jak Nakłonić Użytkowników Do Zastrzegania PESELu

Contents
Kradzież tożsamości nie jest zagrożeniem, które istnieje tylko w teorii - to realny kredyt zaciągnięty na czyjeś nazwisko, umowa podpisana bez wiedzy poszkodowanego oraz długie miesiące walki o odzyskanie kontroli nad własnymi danymi osobowymi. Dlatego zdecydowaliśmy się przyjrzeć bliżej aplikacji mObywatel, aby zachęcić większą liczbę użytkowników do korzystania z funkcji "Zastrzeż PESEL".
Klient
mObywatel to aplikacja polskiego rządu, z której miliony obywateli przechowują dokumenty cyfrowe i załatwiają sprawy urzędowe. Wśród jej funkcji jest zastrzeganie numeru PESEL, chroniące przed wyłudzeniami danych tożsamości. Pomimo dość czytelnego UX, korzysta z niej wciąż niewielka część użytkowników.

Zidentyfikowane problemy
- Funkcja "Zastrzeż PESEL" jest ukryta w zakładce "Usługi", niewidoczna z ekranu "Dokumenty", który użytkownicy otwierają najczęściej.
- Przycisk akcji ma ten sam kolor co inne akcje w aplikacji, bez oznaczenia stanu "zablokowany" lub "odblokowany".
- Ekran usługi nie mówi, czego zastrzeżenie nie blokuje: wizyt u lekarza, e-recept, spraw urzędowych.
- Brak funkcji rodzinnej pozostawia seniorów, głównych celów oszustw "na wnuczka", bez wsparcia bliskich.
- Promocja funkcji kończy się na ekranie usługi. Nie ma kampanii edukacyjnej ani powiadomień push.

Rozwiązania
Diagnoza pokazała, że sam proces "Zastrzeż PESEL" nie wymaga przebudowy: status jest czytelny, akcja wymaga potwierdzenia, a cofnięcie zastrzeżenia można od razu zaplanować na konkretną godzinę. Przenieśliśmy więc uwagę na punkty wejścia do funkcji i komunikację wokół niej.
Co zmieniliśmy:
- Ostrzeżenie już na głównym widoku – dodanie wskaźnika na karcie mDowodu połączone z czytelną informacją na temat zagrożeń wynikających z posiadania niezastrzeżonego numeru PESEL to najprostszy sposób zwrócenia uwagi użytkowników na problem.
- Domyślnie w ulubionych – dodanie funkcji "Zastrzeż PESEL" jako domyślnie "Ulubionej" zmniejsza prawdopodobieństwo pominięcia jej wzrokiem.
- Zaadresowanie obaw – czytelne poinformowanie użytkowników aplikacji o tym, czego nie muszą się obawiać zastrzegając PESEL to odpowiedź na często pojawiające się wątpliwości.
- Reużycie 'Bezpiecznie w sieci' – wykorzystanie istniejącego w aplikacji systemu powiadomień PUSH do edukowania na temat zagrożeń to nawiązanie do zjawiska tzw. "teachable moment" – dotarcia do użytkowników z komunikatem wtedy, kiedy ma najwyższą szansę na przyswojenie.

-
Ochrona całej rodziny, nie tylko jednej osoby – odpowiedź na brak zabezpieczenia dla seniorów, głównego celu oszustw "na wnuczka" — funkcja "moja rodzina"; jednostronne podpięcie konta rodzica przez PESEL i akceptację zaproszenia lub skan QR, granularne zgody na konkretne działania (zastrzeganie PESEL, umawianie wizyt w urzędzie), jednorazowa prośba o działanie poza zakresem zgody, gdy potrzeba więcej.
-
Nowe słowa zamiast nowej funkcji – bariera strachu, przed utrudnieniem i przed zapomnieniem, zniknęła bez dodawania czegokolwiek: istniejące cofanie zastrzeżenia na czas przemianowaliśmy na "auto-ochronę", funkcję, która pilnuje użytkownika, a nie odwrotnie.
Rezultaty
To projekt koncepcyjny w ramach którego dostarczyliśmy:
- analizę UX procesu "Zastrzeż PESEL" i cztery rekomendacje zwiększające widoczność funkcji
- klikalny prototyp funkcji "moja rodzina"
- dwa materiały wideo: teaser i walkthrough